عکاسی بدون دوربین /سعید فلاح فر /۱۴۰۵

کتاب عکاسی بدون دوربین نوشته سعید فلاح فر است که در سال ۱۴۰۵ توسط نشر آوینه منتشر شده است.

فلاح فر در بخشی از مطلب پیشگفتار کتاب آورده است:

“هیچ انسانی قرار نیست همیشه کامل ترین واژه ها را پیدا کند یا همیشه به ساده ترین شکل ممکن منظورش را برساند. اندیشه، موجودی زنده است. با تجربه رشد می کند، با زمان تغییر می یابد و در مواجهه با شرایط تازه، لایه های جدیدی از خود را آشکار می کند. پس طبیعی است که گاهی سخنی که امروز می گوییم، در موقعیتی دیگر رنگ و معنایی متفاوت پیدا کند. آنچه اهمیت دارد، وفاداری به حقیقت ِ لحظه است، نه اسارت در ظاهر ثبات. ممکن است روزی از یک ایده با تمام توان دفاع کنیم، زیرا در معرض بی توجهی و حذف قرار گرفته است و روزی دیگر همان ایده را نقد کنیم، زیرا از مسیر اصلی خود فاصله گرفته و به ابزاری برای حذف اندیشه های دیگر تبدیل شده است. این تناقض نیست. نشانه ی زنده بودن نگاه و مسئولیت پذیری در برابر واقعیت است…

…هیچ سخنی در خلاء معنا پیدا نمی کند. معنا، حاصل نسبت میان کلام، زمان و مخاطب است. از همین رو هرگز ادعا نکرده ام که زبانم همیشه به اندازه کافی روشن بوده یا آنچه گفته ام برای همه و همیشه به یک معنا قابل فهم بوده است. موضع من همواره نسبت به نسبت ها و زمینه ها شکل گرفته است، نه نسبت به مفاهیم به صورت انتزاعی.
یادداشت های این مجموعه بین سال های ۱۴۰۳ تا ۱۴۰۵ نوشته و منتشر شده اند که همزمان تحوالت چشم گیری در فرهنگ تصویری و عکاسی در جریان بود.“

این کتاب برخلاف تعبیر ساده عنوان آن؛ به شیوه‌های تولید تصویر بدون استفاده از دوربین نمی‌پردازد، بلکه کتابی است که از رابطه اندیشه، نگاه عکاسانه و بازآفرینی معنا در گذر زمان سخن می‌گوید و ابعاد تازه‌ای از هنر عکاسی را فراتر از ابزار فنی پیش چشم مخاطب می‌گشاید. همچنین از پشتوانه‌های فکری هنرمند عکاس می‌گوید که مقدم بر مهارت‌های فنی محسوب می‌شوند.

کار با دوربین عکاسی و تولید تصویر با آن، تنها قسمت کوچکی از عکاسی و به‌ویژه «هنر عکاسی» است. بخش عمده عکاسی، خارج از مرحله فنی و دوربین اتفاق می‌افتد. در واقع آنچه به‌عنوان خروجی دوربین عکاسی شناخته می‌شود، پیش از فرایند ویرایش، نمایش و …، یکی از مراحل پایانی تولید عکس است که بر پایه شناخت از جهان تصویری و هنری عکاسی شکل می‌گیرد. به عبارتی عکاسی خیلی قبل از فشردن دکمه دوربین عکاسی شروع می‌شود و بعد از آن هم ادامه پیدا می‌کند. مقدماتی ضروری که عمدتاً بخش شناخت و مباحث نظری و فلسفی عکاسی را تشکیل می‌دهند. اغراق نیست اگر بگوییم؛ قسمت اصلی هر عکس بدون دوربین عکاسی و در ذهن و اندیشه عکاس پدید می‌آید. امروزه اما سهل‌الوصول بودن فرایند فنی عکاسی باعث شده این پشتوانه ارزشمند عکاسی، به قدر کافی مورد توجه قرار نگیرد. فارغ از اینکه با کدام یک از مطالب و مباحث کتاب «عکاسی بدون دوربین» موافق باشید یا مخالف، به نظر می‌رسد؛ تأمل در این فصول و پرداختن به سوالاتی که می‌توانند ذهن هنرمند را درگیر کنند، گریزناپذیر بوده و برای هر عکاسی لازم باشد.

کتاب «عکاسی بدون دوربین» با تعدادی از آثار عکاسی نویسنده همراه است.

این کتاب در قطع خشتی با جلد شمیز و در ۲۴۶ صفحه مصور به چاپ رسیده است.